ماه محرم

از دانشنامه تقویم: تاریخ ها، شرح مناسبت ها
(تغییرمسیر از محرم)
پرش به: ناوبری، جستجو

محرم نخستین ماه از ماه‌‌های دوازده‌گانه قمری و یکی از ماه‌‌های حرام است. محرم به جهت واقع شدن شهادت امام حسین علیه السلام و یارانشان در 10 محرم سال 61 هجری قمری، در نزد شیعیان ماه عزاداری است.

دلیل نامگذاری ماه محرم[ویرایش]

محرم یکی از ماه‌های چهارگانه حرام است که در قرآن ذکر شده است:

إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً في‏ كِتابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ مِنْها أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلا تَظْلِمُوا فيهِنَّ أَنْفُسَكم ...

همانا عدد ماههاى سال نزد خدا در كتاب (تكوين و تشريع) خدا دوازده ماه است از آن روزى كه خدا آسمان و زمين را بيافريد و از آن دوازده ماه چهار ماه ماههاى حرام است اين است دين استوار و محكم، پس در آن ماهها ظلم و ستم (به جنگ و خونريزى) در حق خود و يكديگر مكنيد ...[۱]

حرمت جنگ در این ماه‌ها از شریعت حضرت ابراهیم برای عرب جاهلی مانده بود و به همین جهت حتی پیش از اسلام نیز اعراب بدان پایبند بودند.[۲]

وقایع ماه محرم[ویرایش]

حوادث و وقایع فراوانی در ماه محرم رخ داده است که در زیر به برخی از آن‌ها اشاره می‌‌کنیم: غزوه ذات الرقاع، فتح خیبر، ازدواج حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها، ورود امیرالمومنین علی علیه‌السلام، حادثه خونین کربلا - تاسوعا و عاشورا و شهادت امام حسین علیه‌السلام و اسارت خاندان امام به کوفه و شام.

همچنین نقل است که به خلافت رسیدن عثمان، قتل محمد امین برادر مأمون عباسی، قتل جعفر برمکی و انقراض آل برمک و دولت برامکه، واقعه هولاکو و مستعصم و انقراض دولت بنی عباس در این ماه بوده است. عروج حضرت ادریس به آسمان، استجابت دعای حضرت زکریا علیه‌السلام، عبور حضرت موسی علیه‌السلام از دریا و غرق شدن فرعونیان در نیل و عذاب اصحاب فیل نیز در ماه محرم رخ داده است.

محرم در مکتب شیعه[ویرایش]

پس از شهادت امام حسین(ع) در محرم سال ۶۱ هجری قمری، این ماه برای شیعیان به ماه عزا تبدیل شده است. امامان معصوم(ع) و شیعیان آنها به برگزاری مراسم عزاداری در این ماه همت می‌ورزیده‌اند. درحدیثی از امام رضا(ع) آمده است:

«چون ماه محرم فرا می‌رسید، کسی پدرم را خندان نمی‌دید و اندوه و حزن پیوسته بر او غالب می‌شد تا روز عاشورا. آن روز، روز مصیبت و حزن و گریه او بود و می‌گفت: امروز روزی است که حسین (علیه‌السلام) شهید شده است.»[۳]

میرزا جواد ملکی تبریزی در کتاب المراقبات در ذیل مراقبات و اعمال ماه محرم می‌نویسد:

«برای دوستداران خاندان پیامبر(ص) شایسته است که در دهه اول این ماه در قلب و ظاهرشان آثار حزن و اندوه هویدا باشد و بعضی از لذت‌های حلال را به ویژه در نهم، دهم و یازدهم این ماه ترک کنند، به مانند کسی که داغدار عزیزانش است؛ و در دهه اول این ماه هر روز امامشان را با زیارت عاشورا یاد کنند.»[۴]

پانویس[ویرایش]

  1. سوره توبه، آیه36
  2. المیزان، ج9، 268
  3. قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۵۴۰.
  4. رجوع کنید به: ملکی تبریزی، المراقبات، ۱۴۱۶ق، ص۲۵-۲۶.